چهارشنبه 1 خرداد ماه سال 1387
دوره هخامنشی

دوره هخامنشی

گزنفون از دانشگاه باشکوه «پازارگاد» در برابر کاخ شاهنشاهی کوروش بزرگ نام برده است ولی آگاهی چندانی درباره آموزش رشته‌ی پزشکی در آن دانشگاه یا دیگر جاهای ایران زمین به دست نمی دهد. تنها از میان نوشته‌های همین گذشته نگار چنین برمی‌آید که کوروش (588ـ 528 پ.م) خود به گستردگی از قوانین پزشکی و بهداشتی آگاه بوده است تا آن جا که پرستاری بیماران خانواده شاهی را خود بر دوش می‌گرفت و همواره باور داشت «با تعدیل خورش، ورزش و سکونت در آب و هوای خوب، باید تن درستی را نگهداری کرد».

هردوت می‌‌گوید بسیاری از پزشکان مصری به ویژه چشم‌پزشکان در دربار داریوش بزرگ (521ـ486 پ.م) عهده‌دار پیشه پزشکی بودند و هنگامی که دانشگاه سیاس در مصر ویران گردید، داریوش آن را باز سازی نمود و کتاب های بسیاری به کتابخانه‌ی این دانشگاه پیشکش نمود.

ادامه مطلب ...

4:30 PM | مینو | علمی

مکتب اکباتان

"سئنا پور اهوم ستوت"، یک سد سال پس از زرتشت به همراه سد تن از شاگردانش، کار نیک و پسندیده ی درمان بیماران (بهی بخشی)، را دنبال کرد و نام بسیار نیکویی از خود بر جای نهاد. در این باره در فروردین یشت بند ٩٧آمده است: «فروهر پارسای سئنا پور اهوم ستوت را درود می‌فرستیم که با یک سد شاگرد بر روی زمین زندگی کرد». این نام همانست که در خدای نامک، سین مرو و پسین تر به چهر سیمرغ حکیم درآمد و کارهای شگفت‌آور نمود. پلوتارک گذشته نگار یونانی در کتاب خود از زبان تمستوکلس سردار یونانی که به «مکتب سده» اکباتان راه یافت، می آورد که هم وندان(اعضا) این مکتب سد تن بودند. وارد شدن به میان آنان بسیار دشوار بود و هر کسی را دانش و توان همراهی با آنان نبود. دانش های مغانی به مانند؛ فلسفه، ستاره شناسی، پزشکی و گیتی شناسی(جغرافیا) به آنان آموزش داده می‌شد. پسین تر دانش آموختگان این مکتب در آسیای صغیر، فیثاغورث، حکیمِ بزرگ یونانی را آموزش دادند. بنا بر باورهای نیکوی آن فرهیختگان، شاید بتوان گفت «مکتب اکباتان»، ـ(در سده ششم پیش از میلاد)ـ یادگار مکتب سد نفره ی سئنا بوده است. مکتبی که به راستی از «مکتب مزدیسنا» سیرآب شده بود.

مزدیسنا

چند هزار سال پیش از زایش مسیح «مکتب مزدیسنا»، به رهبری زرتشت در شمال ... ایران بنا گردید. پایه ها‌ی این مکتب بر روی «بهی بخشی» و این چنین باورهایی بنیان نهاده شد:

«اهورامزدا نیکی را آفریده، بدی و رنج و درد و بیکاری در اثر ضربه و وسوسه‌ی انگره‌مینو (مینوی بد) است و برای خشنودی اهورامزدا باید با آن مبارزه نمود»[[3] یسنا پوشینه نخست، پورداوود 3]. ...

همچنان که می دانیم، پیش از بنیاد نهاده شدن این مکتب، مردمان آن دوران، سرآغاز بیماری ها را در خشم و قهر خدایانشان و یا وارد شدن ارواح خبیثه به درون بدن انسان جستجو می‌ کردند.

آغاز تاریخچه پزشکی در ایران را از دوره‌ای دانسته اند که آریایی ها در زادگاه نخستین خود به نام "آریاویژ"، در نزدیکی های خوارزم، جایی که ده ماه از سال سرد و تنها دو ماه گرم بوده است زندگی می‌کردند و این می تواند نزدیک به هفت هزار سال پیش از زایش مسیح باشد. نخستین پزشک آریایی به نام تریتا[2]ا (اترت) نامیده شده که همان "اسکلپسیوس"ِ یونانیان و" آسکولاپیوس" رومیان است. چنان چه در وندیداد پرگرد 20 بند 1 , 2 آمده است:

«زرتشت از اهورامزدا پرسید: کیست در میان پرهیزگاران، دانایان، کامکاران، توانگران، رایومندان، تهمتنان، پیشدادیان، نخستین کسی که ناخوشی را بازداشت، مرگ را بازداشت، زخم نیزه‌پران را بازداشت، گرمای تب را از تن مردم بازداشت؟

". داریوش در سخنانش هات های (21/31) و (13/33) گاتها را نیز بوضوح منعکس ساخته است...داریوش در نقش رستم می گوید:خدای بزرگ است اورمزد(اهورامزدا) که زمین را خلق کرد و آسمان را در بالا به وجود اورد و انسان را آفرید که خوشبختی را برای انسانها ایجاد کرد که داریوش را شاه کرد،شاهی از شاهان و سرور مردمان بسیار...ای بشر آنچه فرمان اورمزد است نباید بر تو گران آید راه درست را از دست مده و زور و جبر بکار مبر...همه موفقیتها و اعمال من مرهون یاری اورمزد است اورمزد مرا مدد کرد که آنها را به انجام برسانم اورمزد مرا حفظ نماید و سرزمین و مملکت مرا از زیان نگهداری کند.همه اینها را من به توجه اورمزد واگزار می کنم. بشود که او مرا رستگار سازد.ای مردم احکام اورمزد که به شما رسیده ترک مکنید و از راه درستی و راستی رو مگردانید..